|
Đầu thế
kỷ XX, lịch sử cận đại được chứng kiến bước phát triển
mới của ngành giáo dục đại học Việt Nam.Một trong
những sự kiện quan trọng đó là sự ra đời của trường
Đại học Đông Dương vào ngày 16 tháng 5 năm 1906. |
Đại học Đông
Dương là một cơ sở giáo dục đại học được tổ chức theo mô
hình đa ngành, đa lĩnh vực - tiền thân của ĐHQGHN ngày
nay. Đây là tổ chức đào tạo đại học hiện đại đầu tiên, cái
nôi khoa học của các nhà trí thức lớn nước ta thế kỷ XX.
Sự ra đời của
một trường đại học bao giờ cũng đi kèm với nhu cầu tạo
dựng một hệ thống cơ sở vật chất ngang tầm với chức năng
nhiệm vụ của nó.
 |
|
Tượng
bán thân của Nhà khoa học Louis Pasteur (1822 -
1895) tại sảnh cầu thang ở 19 Lê Thánh Tông |
Đây là một trong
những tiêu chí có tầm ảnh hưởng lớn để đánh giá một đại
học, một nhân tố không thể thiếu góp phần quan trọng để
đảm bảo chất lượng đào tạo, đặc biệt là đào tạo ở bậc đại
học. Đầu tư cho đào tạo là đầu tư cho phát triển mang lại
hiệu quả cao, là quốc sách hàng đầu của bất cứ quốc gia
nào. Các trung tâm đại học có uy tín là niềm tự hào dân
tộc, là nơi giao lưu văn hoá và quảng bá quốc gia của mình
với bè bạn năm châu. Xuất phát từ các ý nghĩa nêu trên,
dường như hầu hết các quốc gia phát triển trên thế giới
đều có những trung tâm đại học danh giá. Ở Việt Nam, chúng
ta tự hào với Văn Miếu cổ kính, trường đại học đầu tiên
của Việt Nam ra đời từ rất sớm (1070), đã sản sinh ra biết
bao các bậc hiền tài làm rạng danh đất Việt.
|
Một thông
báo đấu thầu xây dựng toà nhà 19 Lê Thánh Tông - Hà
Nội |
|
 |
Suốt từ một trăm
năm trước đây, các tầng lớp thanh niên từ Bắc chí Nam của
nước ta luôn dành cho trường đại học Đông Dương và các
giai đoạn phát triển của nó một tình cảm trân trọng, một
mơ ước cao đẹp được vinh dự được ghi tên theo học ở đây.
Về cơ sở vật chất của Nhà trường, tuy quy mô vóc dáng còn
những hạn chế nhất định so với một đại học lớn, nhưng
những đường nét kiến trúc, vị trí toạ lạc của cụm công
trình 19 Lê Thánh Tông đã ghi được dấu ấn trân trọng và có
vị trí xứng đáng với Hà Nội - Thăng Long ngàn năm văn
hiến. Hệ thống cơ sở vật chất của Trường được xây dựng
trên diện tích khoảng 2 hecta trong khuôn viên số 19 Lê
Thánh Tông thuộc quận Hoàn Kiếm tại vị trí giao nhau giữa
hai đại lộ Lý Thường Kiệt và Lê Thánh Tông. Cụm công trình
này là một di tích văn hoá có giá trị lịch sử quan trọng.
Đây là một trong những trường đại học hiện đại đầu tiên
của xứ Đông Dương nói chung và ở Việt Nam nói riêng, đã
đào tạo ra những lớp trí thức mới góp phần xứng đáng vào
sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Cũng
tại nơi đây, ngay sau khi cách mạng tháng 8 thành công,
ngày 15/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ tọa khai
giảng khoá học đầu tiên của trường Đại học Quốc gia Việt
Nam - cơ sở kế tục của trường Đại học Đông Dương.
 |
|
Một bản
vẽ thiết kế của toà nhà 19 Lê Thánh Tông |
Cụm công trình
19 Lê Thánh Tông được thiết kế và xây dựng theo 2 giai
đoạn chủ yếu. Giai đoạn 1 gồm các hạng mục phía Đông - Bắc
khuôn viên hiện do trường Đại học Dược đang quản lý sử
dụng. Từ năm 1906 đến năm 1927, các khoá học đầu tiên của
trường Đại học Đông Dương được giảng dạy ở khu vực này.
Giai đoạn 2 gồm toà nhà chính và các hạng mục ở phía Đông
và phía Đông - Nam được khởi công xây dựng vào năm 1924 và
cơ bản hoàn thành vào năm 1927.
Cụm công trình
19 Lê Thánh Tông còn được coi là một di tích văn hoá có
giá trị kiến trúc trường học thuộc loại quý hiếm trong kho
tàng kiến trúc cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 ở Việt Nam.
Đây là công trình mang phong cách kiến trúc thuần Pháp tân
cổ điển. Công trình được thiết kế cho một trường đại học
nhưng lại gắn kết với một đại lộ lớn, vỉa hè thoáng rộng,
hai hàng cây cổ thụ xanh tươi tạo nên một đường phố đô thị
hiện đại, văn minh. Mặt tiền công trình được thiết kế tạo
điểm nhấn kiến trúc cho đại lộ có Nhà hát lớn thành phố,
một tuyệt tác của nền kiến trúc văn hoá Việt Nam, các công
sở, nhà hàng được bố trí hài hoà trên hai mặt phố. Từ đại
lộ vào trường qua một sảnh lớn có kết cấu hoành tráng cao
rộng, mang dáng hình một tháp chuông theo phong cách kiến
trúc phục hưng châu Âu. Qua đại sảnh, trước mắt chúng ta
bừng mở một không gian kiến trúc trường học với sân chơi
giải trí, tứ bề những hàng cây cổ thụ tán lá xum xuê, tạo
nên cảnh quan vừa mát mẻ vừa trang nghiêm rất mô phạm của
một cơ sở học đường khác xa với môi trường phố xá sôi động
bên ngoài. Các hạng mục công trình được bố trí hợp lý khép
kín theo bốn mặt của khuôn viên. Tổng diện tích sàn xây
dựng của cả khuôn viên khoảng 11.900m2, các khối nhà cao 2
đến 3 tầng, công năng sử dụng các toà nhà ở đây tương đối
giản đơn, chủ yếu là giảng đường, phòng làm việc, phòng
thí nghiệm và một số phòng dịch vụ phục vụ đào tạo. Hai
giảng đường lớn trong toà nhà chính đã được sửa chữa nhiều
lần không còn giữ được kiến trúc nội thất nguyên gốc vốn
có củas nó. Tháp đại sảnh, chi tiết kiến trúc mặt tiền toà
nhà chính, điểm nhấn kiến trúc của toàn bộ công trình cũng
bị hư hỏng xuống cấp khó nhận biết hết những giá trị ban
đầu.
 |
|
Bản vẽ
mặt cắt giảng đường dốc |
Để gìn giữ và
khôi phục lại các giá trị kiến trúc của cụm công trình nổi
tiếng này, ĐHQGHN đã chủ trương tiến hành khảo sát, lập đề
án nghiên cứu tu sửa lại các giá trị kiến trúc của công
trình. Đại sứ quán Cộng hoà Pháp cũng rất quan tâm, ghi
nhận chủ trương này và dự kiến sẽ đệ trình lên Tổng thống
Jaques Chirac xem xét khả năng tài trợ một phần kinh phí
cho Đề án.
|
Bản vẽ
sảnh toà nhà lớn
19 Lê Thánh Tông |
|
 |
Tu sửa, chỉnh
trang lại cụm công trình 19 Lê Thánh Tông là việc làm có ý
nghĩa quan trọng của ĐHQGHN cùng các hoạt động hướng tới
kỷ niệm 100 năm ngày thành lập trường Đại học Đông Dương,
tiền thân của ĐHQGHN ngày nay. |
