Tin tức nội bộ

Tin trong ngành

Tin ngoài nước

Thông tin chung

Kiến trúc sư Rafael Vinoly (Phần 3)

Rafael Vinoly là người đứng đầu Công ty Kiến trúc Rafael Vinoly có danh tiếng trên thế giới do chính ông sáng lập năm 1983. Ông sinh ở Montevideo, Uruguay nhưng lại là một kiến trúc sư  quốc tịch Hoa Kỳ nổi tiếng với nhiều công trình thiết kế ở New York, Tokyo và Buenos Aires. Là con trai của đạo diễn phim có tiếng, đồng thời là giám đốc nghệ thuật của nhà hát opera Sodre, từ nhỏ cho tới 5 tuổi, Vinoly sống cùng gia đình ở Uruguay và Achentina. Sống trong môi trường âm nhạc từ nhỏ và là một sinh viên nghiêm túc của khoa Piano, Vinoly đã trở thành một nghệ sỹ biểu diễn chuyên nghiệp trước khi ông quan tâm tới lĩnh vực kiến trúc.

Sau khi tốt nghiệp kiến trúc sư tại Khoa kiến trúc đô thị trường Tổng hợp Buenos Aires, Argentina, Vinoly cùng với sáu cộng sự thành lập hãng kiến trúc Estudio de Arquitectura. Sau đó, nó đã trở thành hãng kiến trúc lớn nhất Châu Mỹ La tinh. Đồ án thiết kế cho Hiệp hội công nghiệp Argentina được giải đã mở đầu cho hàng loạt giải thưởng và đơn đặt hàng. Vào năm 1974, hãng kiến trúc Estudio de Arquitactura đã dành được hơn 50 giải thưởng thiết kế và triển khai xây dựng được trên 9,5 triệu feet vuông ở Nam Mỹ.

Năm 1978, Vinoly đến Hoa Kỳ với tư cách là giáo sư thỉnh giảng tại trường Tổng hợp Washington và trường Tổng hợp Havard. Bị cuốn hút bởi chủ nghĩa lạc quan và nền công nghệ cao của nước Mỹ, ông đã định cư lâu dài ở New York từ năm 1979 và thành lập hãng thiết kế kiến trúc, trang trí nội thất và qui hoạch đô thị. Vinoly tiếp tục giảng dạy ở nhiều trường Đại học Mỹ có danh tiếng như đại học Havard, đại học Yale, đại học Pennsylvania, đại học Columbia, Viện kiến trúc Nam Califonia và một số trường đại học ở Thuỵ Sỹ.

Phỏng vấn kiến trúc sư Rafael Vinoly (Phần 3)

PA: Sự sáng tạo trong kết cấu công trình là thế mạnh nổi bật của Ông, nhưng có người cho rằng Ông sử dụng vật liệu một cách hoang phí. Ông nghĩ gì về điều này?

Vinoly: Tôi cho rằng một cấu trúc hoặc một hệ thống liên kết các thành phần công trình và dựng nó trên mặt đất là cách mô tả khúc chiết nhất điều chúng ta đang làm gì. Không một bộ phận công trình nào có thể đứng độc lập. Phương pháp anh sử dụng để liên kết các bộ phận cấu thành một công trình cần phải được thể hiện bằng một cách nào đó.

Tôi không biết sự chỉ trích này bắt nguồn từ đâu, nhưng một điều cực kỳ quan trọng đối với tôi, điều anh đánh giá về sự hoang phí là hoàn toàn không đúng. Chúng tôi muốn loại bỏ tất cả những chi tiết không cần thiết cũng như giảm khối tích công trình. Nếu anh muốn nói đến sự phung phí trong xây dựng công trình Tokyo Forum, thì tôi xin khẳng định, bản chất của sự việc hoàn toàn ngược lại, cả về phương diện thiết kế kiến trúc cũng như đầu tư kinh phí.  

Tuy nhiên tôi cần phải biết tôi đang nói chuyện với ai, nếu người đó là kỹ sư xây dựng thì chúng tôi sẽ tranh luận theo cách khác hẳn, nhưng nếu đó là một kiến trúc sư thì tôi muốn biết anh ta biết những gì về vấn đề này. Tính hoang phí, trước tiên đó là một thứ phế thải. Điều quan trọng của mọi giải pháp thiết kế, đó là phải có đạo đức nghề nghiệp. Một vài kiến trúc sư cũng không hề quan tâm tới công trình của họ có hoang phí hay không và tại sao lại phải tiết kiệm. Để bảo công trình là hoang phí, cần phải đánh giá xem giải pháp thiết kế kiến trúc của chúng tôi có lô gíc hay không.

PA: Công trình Tokyo Forum vàTrung tâm Văn hoá - Giáo dục Sam Sung ở Seoul được thiết kế với những khối nhà rất độc đáo phát triển theo chiều ngang. Tại sao Ông lại sử dụng bố cục những khối nằm ngang trong một bối cảnh đô thị toàn là những khối nhà cao tầng?

Vinoly: Với hai công trình này, vấn đề không phải là phát triển bố cục theo chiều dọc hay theo chiều ngang, mà quan trọng là tính tỷ lệ. Không có lý do đặc biệt nào khi tôi chú trọng tới phát triển bố cục theo chiều ngang trong các công trình thiết kế ở đây. Nhưng trong quá trình xây dựng, thẩm mỹ công trình hoàn toàn bắt nguồn từ giải pháp kết cấu chung của toà nhà và cũng có những thời điểm mà khía cạnh tỷ lệ, tức là mặt thẩm mỹ cần được nhấn mạnh thêm. Chúng ta cần phải xác định chính xác thời điểm và liều lượng để nhấn mạnh mặt thẩm mỹ.

PA: Xin Ông nói thêm về công trình thiết kế toà tháp Samsung Jongro (Đây là cuộc thi thiết kế cải tạo công trình, mặt bằng hiện trạng do Elebe Vecket thiết kế).

Vinoly: Đó là một đồ án dự thi thiết kế cải tạo cấu trúc không gian đã xây dựng của nhóm tác giả công ty H.O.K. Các nhà đầu tư không chỉ muốn cải tạo nâng cấp toà nhà mà còn quảng bá hình ảnh của công ty. Tôi cho rằng điều quan trọng là phải bắt đầu từ bản thiết kế sơ bộ, phải làm thế nào đó, không phải là huỷ hoại, mà là tái lý giải những ý tưởng không gian của nó. Đó là ý tưởng kéo dài những tiết diện hình bán trụ để tạo ra bố cục phát triển theo chiều cao phù hợp với bối cảnh đô thị chứ không đơn thuần chỉ là những hình khối đặc. Ngoài ra còn có những ý tưởng khác mà công ty trước đó, do phải chuyển nhượng công trình mà không hoàn thiện được. Tuy vậy tôi cho là ý tưởng thiết kế ban đầu rất hay cho dù có một số thay đổi trong hoàn cảnh kinh tế khủng hoảng.

Sân vận động trường Đại học Tổng hợp Princeton (1998)

PA: Mặc dù công trình Trung tâm Văn hoá giáo dục Sam Sung đã trở nên nổi tiếng với những hình khối đầy ấn tượng và thủ pháp sử dụng vật liệu độc đáo nhưng vẫn có lời phê phán về sự cường điệu của nó cụ thể là khối nhà chính không hoà nhập với cảnh quan chung. Ông có cho rằng đó là những thủ pháp sắc sảo đầy ấn tượng hay không?

Vinoly: Ngay từ đầu công trình này đã gặp phải một số vấn đề, đó là không có ngữ cảnh phù hợp để bắt đầu triển khai thiết kế. Tôi cho rằng ngữ cảnh trong cái góc cụ thể đó chỉ là hậu quả của lối quy hoạch nhà binh sau chiến tranh Mỹ - Triều. Ở đó chỉ có vài khối nhà nằm quanh khu đất hết sức thô sơ. Chúng không hề hợp lý và chẳng có tý sắc thái văn hoá địa phương nào của đô thị vùng Seoul. Sự mâu thuẫn này là hậu quả của xung đột giữa sắc thái truyền thống với tính hiện đại hoặc với đặc trưng của kỷ nguyên công nghệ thông tin.

Tuy vậy, ở một mức độ nào đó, nó lại truyền cho Hàn Quốc sinh khí phát triển và có được những thành công nhất định. Đó không phải là nơi chỉ sống bằng những giá trị truyền thống. Tôi cho rằng sinh khí phát triển mà Hàn Quốc có được liên quan trực tiếp tới mâu thuẫn giữa những giá trị truyền thống đã tồn tại và tình hình chính trị xã hội và thương mại hiện đại.

Tôi nghĩ rằng Hàn Quốc khác hẳn Nhật Bản, nơi mà cả Đạo Phật và óc buôn bán thương mại hung hãn luôn song hành. Ở Hàn Quốc, tính truyền thống rất sâu sắc, sự hiện diện của mâu thuẫn và xung đột không chỉ trong thể chế chính trị mà còn cả ở cơ cấu thương mại của Hàn Quốc nên xem xét như là một cơ hội để tái phát minh ra một cái gì đó.

PA: Các chi tiết mặt tiền của Trung tâm Văn hoá giáo dục SamSung có nhiều nét giống với công trình Tokyo Forum, đặc biệt là việc sử dụng những tấm panen xếp lớp ở phía sau dường như là sự ứng dụng hiện đại của phong cách kiến trúc Nhật Bản truyền thống. Theo Ông thì có sự tương đồng giữa kiến trúc Nhật Bản và kiến trúc Hàn Quốc hay không?

Vinoly: Không, tôi không nghĩ như thế, vì kiến trúc Nhật Bản không chú ý tới những đường nét nằm ngang. Bức tranh toàn cảnh về văn hoá sâu sắc hơn một chi tiết nhiều. Đó là thứ không dễ gì mà có thể tái hiện được. Đó chính là nét văn hoá chung mà người Phương Tây nhận thấy ở Châu Á. Chỉ sau khi anh đã sống một khoảng thời gian ở đó, anh mới hiểu nó khác với nền văn hoá của anh đến mức nào. Điều đó càng thúc đẩy những mong muốn khám phá, ví dụ như nhận thức về cái chung và cái riêng và mối liên kết giữa chúng. Có rất nhiều cách nhìn nhận vấn đề này. Nếu như anh muốn hành nghề được ở đó, anh phải biết là so với người Phương Tây, người Châu Á nghĩ rất khác về thời gian, tính vĩnh cửu, về công hữu và tư hữu…

PA: Đánh giá của Ông về kiến trúc Hàn Quốc?

Cũng như nhiều nước khác, nền kiến trúc Hàn Quốc chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi ý tưởng tiêu dùng. Theo tôi, có những tồn tại về quan hệ giữa phương thức tổ chức hành nghề và việc phân bổ công trình thiết kế. Các công trình chủ yếu bị các tập đoàn lớn thu hút và có nhiều sản phẩm thiết kế có chất lượng thấp. Tôi chắc rằng ở đây có rất nhiều kiến trúc sư trẻ có tài. Tôi thấy có lẽ việc hành nghề kiến trúc ở đây cần có sự ổn định chính trị và một cơ chế kinh tế phù hợp.

Công việc mà kiến trúc Hàn Quốc cần làm chính là phải nhận thức đúng đắn về bản chất và cần có hệ thống giáo dục chân chính có khả năng nắm bắt những cơ hội để phát triển những ý niệm mới về nghề kiến trúc. Kiến trúc sư giỏi là người có những sáng tạo không phụ thuộc vào vấn đề công trình của anh ta mang phong cách cổ hay mới. Tôi cho rằng những công trình kiến trúc đang được xây dựng tại Hàn Quốc còn chưa tốt. Vấn đề cốt yếu là cần có sự đối thoại giữa truyền thống và hiện đại, giữa cái cũ và cái mới.

PA: Ông cảm nhận thế nào về đất nước Hàn Quốc với vai trò như một khách hàng?

Theo kinh nghiệm của tôi thì đó là một thị trường tốt, bởi vì công ty của chúng tôi rất muốn mở rộng phạm vi hoạt động. Nhưng chúng tôi không gặp may vì bắt đầu công việc ở Hàn Quốc đúng vào thời điểm khủng hoảng kinh tế, nên chúng tôi rơi vào tình thế hết sức khó khăn. Tôi đang nói tới vấn đề tài chính. Với tôi thì đó là một trong những vấn đề khó khăn nhất. Lúc thuận lợi thì con người ta thường có đôi chút kiêu ngạo và thường quên những thời điểm khó khăn mà họ đã trải qua.

PA: Ông có kế hoạch cụ thể nào cho tương lai không?

Vinoly: Tôi đã trải qua nhiều giai đoạn trong cuộc đời và sự nghiệp. Bây giờ tôi nghĩ mình đang bước vào một giai đoạn mới rất sôi động bởi vì tôi sẽ giải quyết nhiều vấn đề bằng những năng lực cao hơn để sáng tạo ra những sản phẩm hoàn toàn mới đối với chúng tôi. Tôi cho rằng điều quan trọng nhất khi quyết định trở thành kiến trúc sư là phải biết sùng bái tri thức.

Tri thức là cơ sở để luận giải những vấn đề mới một cách vững tin với mục tiêu cuối cùng là biến đổi hiện thực khách quan. Đó cũng chính là những điểm tuyệt diệu của kiến trúc.

PA: Xin cảm ơn Ống.

(Hết)

Theo Tạp chí Pro Architect (Hàn Quốc) Số 16.

Liên Hoa và Khánh Vũ dịch từ tiếng Anh

Trung tâm Thông tin – Thư viện